Responsive image

Ιστορικό Αρχείο

Το Ιστορικό Αρχείο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα τμήματα του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος. Η συλλογή πρωτογενούς αρχειακού υλικού άρχισε, ήδη, από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του Μουσείου με σκοπό τη διάσωση, καταγραφή, μελέτη και τεκμηρίωση ιστορικών γεγονότων που έχουν ως άξονα τη ναυτική ιστορία και παράδοση του έθνους.
Το αρχειακό υλικό προέρχεται κατά κύριο λόγο από δωρεές γόνων ιστορικών οικογενειών και μελών του Μουσείου. Αριθμεί περισσότερες από 25.000 σελίδες και εκτείνεται χρονικά από την εποχή της ελληνικής παλιγγενεσίας ως τα τέλη περίπου του 20ού αι. 
Το αρχειακό υλικό ταξινομείται σε γενικές θεματικές κατηγορίες από τις οποίες οι σημαντικότερες είναι: 
Αρχεία ιδιωτών: Περιλαμβάνονται αρχεία προσώπων που διαδραμάτισαν ενεργό ρόλο τόσο στη ναυτική όσο και στην πολιτική ιστορία του τόπου, όπως το αρχείο του Αντωνίου Κριεζή, του Παύλου Κουντουριώτη κ.α. 
Ημερολόγια Πλοίων: Πολύτιμη αρχειακή πηγή για τη ναυσιπλοΐα αλλά και για τα ιστορικά γεγονότα της κάθε εποχής αποτελούν τα ημερολόγια των πλοίων. Στο Ιστορικό Αρχείο του Ν.Μ.Ε. υπάρχουν μεταξύ άλλων και τα ημερολόγια του πάρωνος “Θεμιστοκλής” (1821), της φρεγάτας “Ελλάς” (1828-1829), του ατμοδρόμωνος  “Αμαλία” (1861- 1862) κ.α.
Προσωπικά ημερολόγια: Από τα πληρέστερα προσωπικά ημερολόγια του αρχείου είναι του Αρχιμανδρίτη του Στόλου Διονυσίου Δάφνου και του Δημητρίου Μπαλέρμπα, Διόπου πυροβολητή στο Θ/Κ “Ψαρά”, στα οποία καταγράφεται σε ημερήσια σχεδόν βάση ο ναυτικός αγώνας από την πρώτη έως και την τελευταία ημέρα των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913.   
Έντυπα: Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατηγορία των εντύπων, μονόφυλλων ή φυλλαδίων. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται διπλώματα, προκηρύξεις, διατάγματα, εγκύκλιοι κ.α. 
Σηματολόγια Πλοίων: Στο Αρχείο του Μουσείου σώζονται σηματολόγια πλοίων από την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης όπως των πλοίων “Τερψιχόρη” και “Σωκράτης”, εκδόσεως του 1825. 
Ένα μεγάλο τμήμα του αρχείου απαρτίζεται από μεμονωμένα έγγραφα, κυρίως χειρόγραφα, που καλύπτουν θεματικά διάφορες πτυχές της ναυτικής αλλά και της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής των Ελλήνων στο πέρασμα των αιώνων. Διαταγές και επιστολές ναυάρχων για τους κατά θάλασσα αγώνες, αναφορές, προαγωγές καθώς πλήθος διοικητικών και άλλων εγγράφων αποτελούν σημαντική πηγή γνώσης για την ιστορία των τελευταίων τριών αιώνων. 
Σε εξέλιξη βρίσκεται η προσπάθεια αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονισμού του Αρχείου με τη δημιουργία ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων. Το υλικό θα αρχειοθετείται, θα περιγράφεται και θα τεκμηριώνεται ηλεκτρονικά ενώ θα υπόκειται και σε ψηφιακή επεξεργασία ώστε να γίνει εφικτή η πρόσβαση των ερευνητών σε αυτό καθώς και η αναπαραγωγή του.
Το Αρχείο θα είναι προσβάσιμο στο κοινό μετά την ολοκλήρωση της τεκμηρίωσης και ψηφιοποίησης του υλικού.

Έγγραφο ελεύθερης ναυσιπλοΐας (Πασαβάντι) για την πολάκα “Η Παναγιά της Ύδρας” του Ιωάννη Βασαμή από το Λατίνο Πατριάρχη της Ιερουσαλήμ. 30/10/1794.

Σηματολόγιο του πλοίου “Τερψιχόρη” του Ελληνικού Στόλου κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης.

Προσωπική επιστολή της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας με ιδιόχειρη υπογραφή και ημερομηνία 29 Ιουλίου 1821.

Τιμητικό διάταγμα του Ν. Ταξιαρχικού τάγματος, που εκδόθηκε στις 15 Απριλίου 1831, υπογεγραμμένο από τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδος, Καποδίστρια, για τον Διευθυντή πολεμικού πλοίου, τον Κλείσσα, πρόγονο της Σπετσιώτικης οικογένειας Γ. Βορδόχειλα.

Τετράδια του ημερολογίου του ατμοδρόμωνος “Αμαλία” που καλύπτουν χρονικά τα έτη 1861- 1862.

Προσωπικά ημερολόγια και σημειωματάρια του Ναυάρχου Σοφοκλή Δούσμανη.

Προσωπικό ημερολόγιο του Αρχιμανδρίτη του Στόλου Διονυσίου Δάφνου, όπου καταγράφεται ο ναυτικός αγώνας των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913.

Κάρτα ελευθέρας ναυσιπλοΐας του εμπορικού πλοίου “Ιωάννης Πανάριελος” κατά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο.

Αφιέρωμα της εφημερίδας “Ταχυδρόμος” που εκδιδόταν στην Αλεξάνδρεια την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στη μνήμη όσων πολέμησαν και έχασαν τη ζωή τους με το αντιτορπιλικό “Βασίλισσα Όλγα” και το υποβρύχιο “Κατσώνης”. Ημερομηνία φύλλου: 17/10/1943.