Responsive image

Εικαστική Συλλογή

Η εικαστική συλλογή του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος, που προήλθε στο μεγαλύτερο μέρος της από δωρεές, έχει ως σκοπό της να καταδείξει την πολυδιάστατη σχέση του Έλληνα δημιουργού με το θαλασσινό στοιχείο. Αποκαλύπτει τις διαφορετικές μορφές της θάλασσας που συγκίνησαν τους καλλιτέχνες και τους πολυσχιδείς τρόπους εικαστικής απόδοσης αυτών των μορφών.

Η συλλογή περιλαμβάνει έργα ζωγραφικής σημαντικών Ελλήνων ζωγράφων καθώς και έργα χαρακτικής Ελλήνων και Ευρωπαίων καλλιτεχνών που χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα. Στη συλλογή περιλαμβάνεται και ένας μικρός αριθμός γλυπτών.

Ζωγραφικά έργα

Πρόκειται για έργα σημαντικών καλλιτεχνών της νεοελληνικής ζωγραφικής. Η συλλογή των ζωγραφικών έργων είναι δυνατόν να χωριστεί σε τρεις μεγάλες θεματικές ενότητες.

Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει προσωπογραφίες ναυτικών προσωπικοτήτων και δωρητών του Μουσείου. Ο Ανδρέας Κριεζής, ο Σπύρος και ο Αιμίλιος Προσαλέντης, ο Γεώργιος Ροϊλός, ο Κων/νος Ηλιάδης, ο Γιάννης Μόραλης, η Θάλεια Φλωρά Καραβία είναι μερικοί από τους ζωγράφους που αποδίδουν με το χρωστήρα τους τους πρωταγωνιστές των ναυτικών αγώνων του έθνους.

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα έργα που πραγματεύονται τις φιγούρες των καραβιών. Τριήρεις, δρόμωνες, ιστιοφόρα, καράβια του Αγώνα, ατμόπλοια, σύγχρονα πολεμικά πλοία σχηματίζουν το πολύπτυχο της πλοιογραφίας των Ελλήνων καλλιτεχνών που συναντάμε στη συλλογή του Μουσείου. Τα καράβια είτε είναι αγκυροβολημένα μέσα στο λιμάνι είτε πλέουν σε ήρεμα νερά ή βασανίζονται από τη θύελλα σπάνια προκαλούν την εντύπωση του απλού μεταφορικού μέσου, η χρήση του φωτός και του χρώματος τα αναγάγουν σε αντικείμενα τέχνης.

Ωστόσο, τα πιο εντυπωσιακά έργα της συλλογής είναι εκείνα που παρουσιάζουν τη θάλασσα ως πεδίο ιστορίας και συγκρούσεων. Η Πυρπόληση του τουρκικού δικρότου στην Ερεσσό το 1821 και η Ναυμαχία του Ναβαρίνου του Κωνσταντίνου Βολανάκη εγκαινιάζουν την ενότητα των ιστορικών έργων συνδυάζοντας τη θαλασσογραφία με την ιστορική παράσταση.

Οι ιστορικές ναυμαχίες των Βαλκανικών Πολέμων αποτυπώνονται αρκετά συχνά από καλλιτέχνες, όπως ο Βασίλειος Χατζής, ο οποίος βρισκόταν πάνω σε πολεμικό καράβι και παρακολουθούσε με κάθε λεπτομέρεια τη δράση του ελληνικού στόλου. Ως καλλιτεχνικός ανταποκριτής παρακολούθησε και ο Λυκούργος Κογεβίνας τις πολεμικές επιχειρήσεις 1914-1918, ο οποίος με το έργο του Το θωρηκτό «Γ. Αβέρωφ» στην Κωνσταντινούπολη μετουσιώνει τον μεγαλοϊδεατισμό σε ζωγραφικό έργο.

Στιγμιότυπα από τη δράση του στόλου κατά τους δύο Παγκοσμίους Πολέμους θα καταγράψει με την παλέτα του και ο Β. Γερμενής.

Χαρακτικά 

Η συλλογή των χαρακτικών περιλαμβάνει κυρίως χαλκογραφίες και λιθογραφίες που φιλοτεχνήθηκαν από γνωστούς Έλληνες και ξένους δημιουργούς και χρονολογούνται από τον 16ο έως και τον 20ό αιώνα.

Στη συλλογή περιλαμβάνεται ένας σημαντικός αριθμός χαρακτικών με τοπιογραφικά και ηθογραφικά θέματα. Πρόκειται κυρίως για απεικονίσεις τοπίων και μνημείων, έργα ευρωπαίων περιηγητών και αρχαιολατρών, αλλά και απεικονίσεις χαρακτηριστικών ελληνικών τοπικών ενδυμασιών και άλλων ηθογραφικών σκηνών.

Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι προσωπογραφίες, κυρίως αγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης, έργα του Δανού καλλιτέχνη Adam Friedel, ο οποίος παρέμεινε στην επαναστατημένη Ελλάδα την περίοδο 1821-1824, γνώρισε από κοντά τους πρωταγωνιστές του Αγώνα, αποθανάτισε τα φυσιογνωμιστικά χαρακτηριστικά τους και στη συνέχεια τα εκτύπωσε στο Παρίσι και στο Λονδίνο τα έτη 1826 και 1827. Στην κατηγορία των προσωπογραφιών συμπεριλαμβάνεται, επίσης, ένας σημαντικός αριθμός χαρακτικών που απεικονίζει, μέλη της βασιλικής οικογένειας του Γεωργίου Α’.

Στο θεματολόγιο των χαρακτικών της συλλογής περιλαμβάνονται, επίσης, και οι ιστορικές συνθέσεις. Ο Αγώνας της Ανεξαρτησίας, η Μικρασιατική εκστρατεία και οι Βαλκανικοί πόλεμοι αναβιώνουν μέσα από τις συνθέσεις γνωστών ελλήνων και ξένων χαρακτών. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν 12 λιθογραφίες που φιλοτέχνησε ο γνωστός Άγγλος ζωγράφος George Phillip Reignale και πραγματεύονται τη ναυμαχία του Ναβαρίνου (20/10/1827). Ο Reignale, ο οποίος επέβαινε σε ένα από τα πλοία που συμμετείχαν, τη βρετανική φρεγάτα “Mosquito”, φιλοτέχνησε τις λιθογραφίες στο Λονδίνο βάσει των αρχικών του σχεδίων και τις εξέδωσε με τον τίτλο “Illustration of the battle of Navarin” από τους Colnaghe & Son τον Ιανουάριο του 1828, λίγους μήνες μετά τη διεξαγωγή της ναυμαχίας.

Έργα γλυπτικής

Η συλλογή γλυπτών του Ναυτικού Μουσείου περιλαμβάνει ένα μικρό αριθμό έργων Ελλήνων καλλιτεχνών.

Τα έργα είναι κατασκευασμένα από μάρμαρο, ξύλο, χαλκό κ.α. και το θεματολόγιο τους περιλαμβάνει γεγονότα και προσωπικότητες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Πρόκειται, κυρίως για προτομές πρωταγωνιστών των ναυτικών γεγονότων της Ελληνικής Επανάστασης αλλά και του α’ μισού του 20ού αιώνα, όπως η προτομή του ναυάρχου Ανδρέα Μιαούλη, έργο του Λεωνίδα Δρόση από τα πρώτα χρόνια της μαθητείας του και του ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, έργο του Θωμά Θωμόπουλου.

Ανδρέας Κριεζής (Ύδρα 1813 - 1880), Προσωπογραφία Ανδρέα Μιαούλη. Ελαιογραφία, 91x72 εκ. Αρ. Συλλογής: 166.

Γιάννης Μόραλης (Άρτα 1916 - Αθήνα 2009), Προσωπογραφία Γεωργίου Μπλέσσα, 1946. Eλαιογραφία 99χ63 εκ. Αρ. Συλλογής: 593.

Κων/νος Βολανάκης (Ηράκλειο Κρήτης, 1837 – Πειραιάς, 1907), Η ναυμαχία του Ναβαρίνου κατά Garneray. Ελαιογραφία, 131x171 εκ. Αρ. Συλλογής: 239.

Λυκ. Κογεβίνας (Κέρκυρα 1887 - Αθήνα 1940), Το Θ/Κ Γ. Αβέρωφ στην Κων/λη. Γκουάς σε χαρτί, 30x47 εκ. Αρ. Συλλογής: 465.

Βασίλειος Χατζής (Καστοριά 1870 - Αθήνα 1915), Αντιτορπιλικό Θύελλα. Ελαιογραφία 44 χ 69 εκ. Αρ. Συλλογής: 735.

Ανδρέας Μιαούλης (1769 - 1835). Χρωμολιθογραφία 27x19 εκ. Έκδοση A. Friedel, 1827. Αρ. Συλλογής: 1.968.

Η ανατίναξις του τουρκικού θωρηκτού Φετίχ Μπουλέντ υπό του ελληνικού τορπιλλοβόλου 11 εν τω λιμένι της Θεσσαλονίκης την 19η Οκτωβρίου 1912. Χρωμολιθογραφία, 46x60,5 εκ. Λιθογραφείο της Βασιλικής Αυλής Γ. Στάγγελ & Σια, Έκδοση Δρ. Παπαδημητρίου. Αρ. Συλλογής: 458

Θωμάς Θωμόπουλος (1873-1937), Ο Ναύαρχος Πάυλος Κουντουριώτης. Προτομή. Μάρμαρο, ύψος 88 εκ. Αρ. Συλλογής: 416.

Ελένη & Νικόλαος Γεωργαντής (1883-1947), Δημήτριος Παπανικολής. Προτομή. Ορείχαλκος, ύψος 102 εκ. Αρ. Συλλογής: 2.474.