Responsive image

Το Πολεμικό Ναυτικό στους νεότερους χρόνους 1827-1945

Το Πολεμικό Ναυτικό στους νεότερους χρόνους 1827-1945Οι δύο επόμενες αίθουσες είναι αφιερωμένες στο Πολεμικό Ναυτικό, από την εποχή της ίδρυσης του νεοελληνικού κράτους ως τις μέρες μας.


Οι πρώτες προσπάθειες οργάνωσης του Πολεμικού Ναυτικού από την περίοδο του Καποδίστρια και την αντιβασιλεία του Όθωνος, ο εκσυχρονισμός του και η δράση του στα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα παρουσιάζονται κυρίως μέσα από ομοιώματα πλοίων που εντάχθηκαν στον ελληνικό στόλο την περίοδο εκείνη.

 

Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει το ομοίωμα της κορβέτας «Λουδοβίκος» το οποίο εκτίθεται μαζί με το κατασκευαστικό της σχέδιο που φέρει την υπογραφή του ναυπηγού Γεωργίου Τομπάζη. Ο «Λουδοβίκος» έμεινε στην ιστορία κυρίως από το γεγονός ότι πάνω σε αυτόν λειτούργησε το πρώτο «Ναυτικόν Παιδευτήριον», η πρώτη δηλαδή Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.

Αξίζει, επίσης, να μνημονευθεί και το πρωτότυπο ναυπηγικό σχέδιο της θωρακοβαρίδος «Βασιλεύς Γεώργιος» που βρίσκεται, επίσης, στη μόνιμη έκθεση. Ο «Βασιλεύς Γεώργιος», που παραγγέλθηκε το 1867, ήταν το πρώτο πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού και το δεύτερο ίσως στην παγκόσμια ιστορία που διέθετε στρεφόμενα πυροβόλα και δεν ήταν αναγκασμένο να στρέφει το ίδιο για να ευθυγραμμίζει τα πυροβόλα του με το σημείο σκόπευσης.

Ιδιαίτερη έμφαση, ωστόσο, δίνεται στη δράση του Πολεμικού Ναυτικού στους Βαλκανικούς πολέμους και τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο.

Βαλκανικοί Πόλεμοι

Στην αυγή του 20ού αιώνα το εκρηκτικό κλίμα που επικρατούσε στα Βαλκάνια βρήκε την Ελλάδα με το όραμα της απελευθέρωσης των αλύτρωτων ακόμα πατρίδων. Νέα σύγχρονα πλοία αγοράζονται και η έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τον ελληνικό στόλο έτοιμο να διεκδικήσει την κυριαρχία του Αιγαίου και των νησιών από την παρακμάζουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι ναυτικές επιχειρήσεις και τα ελληνικά πλοία των Βαλκανικών Πολέμων παρουσιάζονται μέσα από μία μεγάλη ποικιλία εκθετικών μέσων (ομοιώματα πλοίων, ιστορικά κειμήλια, εικαστικά έργα). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο θρυλικό θωρηκτό «Γεώργιος Αβέρωφ» και στις νικηφόρες ναυμαχίες της Έλλης (3/12/1912) και της Λήμνου (5/1/1913), οι οποίες παρουσιάζονται σε δύο πολύ παιδευτικά και εντυπωσιακά διοράματα. Αξίζει να σημειωθεί πως σε αυτήν την ενότητα της μόνιμης έκθεσης βρίσκονται μερικοί από τους πιο εντυπωσιακούς πίνακες ζωγραφικής της συλλογής του Μουσείου, έργα των Βασιλείου Χατζή, Λυκούργου Κογεβίνα, Αιμιλίου Προσαλέντη, Λουκά Γεραλή, που αποθανάτισαν με τον χρωστήρα τους την μεγαλειώδη δράση του πολεμικού μας στόλου.

Β΄ Παγκόσμιος

Τα σύννεφα του Β΄ Παγκοσμίου Πόλεμου μαζεύτηκαν πάνω από την Ελλάδα με τον άνανδρο τορπιλισμό του ελαφρού καταδρομικού «Έλλη» την 15η Αυγούστου 1940 από το ιταλικό υποβρύχιο “Delfino”. Η ενότητα της παρουσίασης της δράσης του Πολεμικού Ναυτικού κατά τον μεγάλο πόλεμο του 1940-1945 ξεκινά με το γεγονός του τορπιλισμού. Δίπλα από το μοντέλο της «Έλλης» έχει τοποθετηθεί η καμπάνα του βυθισμένου πλοίου και τμήμα μίας από τις τρεις ιταλικές τορπίλες που εκτοξεύθηκαν από το υποβρύχιο εναντίον της «Έλλης» και του λιμανιού της Τήνου. Φωτογραφίες της εποχής έχουν αποτυπώσει τις δραματικές σκηνές που εξελίχθηκαν κατά την στιγμή της αιφνιδιαστικής ιταλικής επίθεσης.

Η αξιόλογη δράση αλλά και οι βαρύτατες απώλειες σε υλικό και ανθρώπινο δυναμικό που υπέστη το Ναυτικό κατά τον πόλεμο, σκιαγραφείται μέσα από τα ομοιώματα πλοίων και υποβρυχίων, φωτογραφίες και έντυπα δημοσιεύματα της εποχής, πολυάριθμα κειμήλια και αυθεντικά εξαρτήματα και όπλα των ηρωικών καραβιών. Οι αναφορές στους ανθρώπους που διακρίθηκαν για τη δράση τους στον πόλεμο ή θυσιάστηκαν για την ελευθερία της Ελλάδος γίνονται μέσα από προσωπογραφίες, φωτογραφίες, παράσημα, στολές, όπλα και προσωπικά αντικείμενα.

Μεταξύ των πολλών και σημαντικών κειμηλίων, ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στη φθαρμένη από τον άνεμο και την αρμύρα της θάλασσας σημαία του θρυλικού «Παπανικολή» που βρίσκεται στην έκθεση, ενώ ο πυργίσκος του υποβρυχίου αποτελεί το επιβλητικότερο εξωτερικό έκθεμα του Μουσείου.

Ομοίωμα της κορβέτας «Λουδοβίκος». Κατασκευή: Αρ. Ράλλη. Αρ. Συλλογής: 2.301.

Ένα από τα παλαιότερα μετάλλια της συλλογής του Μουσείου, ο Μεγαλόσταυρος του τάγματος του Σωτήρος (Α΄ τύπος) θεσπίστηκε την περίοδο της βασιλείας του Όθωνα. Τα διάσημα του Τάγματος απονέμονταν σε Έλληνες πολίτες, οι οποίοι αρίστευσαν στον Αγώνα της Παλιγγενεσίας ή γενικότερα διέπρεψαν υπέρ της ευδαιμονίας της Πατρίδος. Αρ. Συλλογής: 223.

Αργυρό αναμνηστικό κύπελλο. Αρ. Συλλογής: 386. Επιδόθηκε ως αναμνηστικό της καθελκύσεως του θωρηκτού «Γ. Αβέρωφ» στο Λιβόρνο της Ιταλίας, την 12η Μαρτίου του 1910 στον πρεσβευτή της Ελλάδος στην Ρώμη και ανάδοχο του σκάφους, Δημήτριο Μεταξά.

Προσωπικά αντικείμενα (ρολόι και βέρα) του ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη. Αρ. Συλλογής: 394, 392.

Διόραμα της Ναυμαχίας της Άκρας Έλλης. Κλίμακα: 12,40=1 ναυτικό μίλι. Κατασκευή: Π. Μολφέτας, Πλοίαρχος Ε.Ν. Αρ. Συλλογής: 399. Η ναυμαχία που έγινε κοντά στο Ακρωτήριο της Έλλης το πρωινό της 3ης Δεκεμβρίου του 1912, είναι η πρώτη μεγάλη ναυτική νίκη του Ελληνικού στόλου κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους.

Σημαία που έφερε το εύδρομο «Έλλη». Αρ. Συλλογής: 606.

Στολή, ξίφος και παράσημα του αντιναυάρχου Ι. Τούμπα. Αρ. Συλλογής: 2.250.

Δίπλωμα απονομής μεταλλίου Διακεκριμένων Υπηρεσιών (Distinguished Services Order) προς τον κυβερνήτη Γεώργιο Μπλέσσα. Αρ. Συλλογής: 614.

Ομοίωμα του επιβατηγού ατμόπλοιου «Ιωνία». Αρ. Συλλογής: 767. Το πλοίο αγοράστηκε από την Ακτοπλοΐα της Ελλάδος Α.Ε. και επιτάχθηκε κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως οπλιταγωγό και μετά τη μεταστάθμευση του Στόλου στην Αίγυπτο, ως έδρα διαφόρων ναυτικών υπηρεσιών.